Artykuły · Narzędzia AI

Dlaczego AI brzmi pewnie, nawet gdy się myli

15 listopada 2026

Halucynacja to odpowiedź, która brzmi przekonująco, ale jest nieprawdziwa: zmyślony cytat, nieistniejący artykuł, pomylona data. Model nie kłamie celowo. Nie ma jednak czujnika prawdy, a jego wyczucie, czego nie wie, bywa zawodne.

Skąd to się bierze

Model pisze tekst po kawałku i za każdym razem wybiera to, co najlepiej pasuje do tego, co już stoi na stronie. Pewny ton to też tylko dobrze pasujące słowa: wybierając je, model nie sprawdza, czy fakt się zgadza.

Według Kalaia i współpracowników (2025) halucynacje powstają już w treningu, bo rzadko powtarzanych faktów nie da się wiarygodnie wyuczyć. Utrwalają je testy, którymi ocenia się modele: punktują zgadywanie wyżej niż odpowiedź „nie wiem”.

Bliżej konfabulacji niż halucynacji

W psychiatrii halucynacja to spostrzeżenie bez bodźca, np. słyszenie głosów. To, co robi model, bardziej przypomina konfabulację: płynne i szczere wypełnianie luk zmyśleniami, bez świadomości, że to nieprawda.

Zdrowi ludzie też to robią. W klasycznym badaniu Roedigera i McDermott (1995) uczestnicy czytali listy słów związanych ze snem: łóżko, odpoczynek, poduszka, drzemka. Samego słowa „sen” na liście nie było, a mimo to wiele osób „pamiętało” je niemal równie pewnie jak słowa, które naprawdę przeczytały. Mózg uzupełnił lukę czymś prawdopodobnym.

Jak się bronić

Prawdopodobne nie znaczy prawdziwe.

Kurs · otwarty

Pierwsze kroki z Claude

Od pierwszej rozmowy do agenta, który pracuje na Twoich plikach. Dziesięć modułów z interaktywnymi makietami, ćwiczeniami w prawdziwym Claudzie i podstawami z kognitywistyki.

Zobacz kurs →